Grammar / Przyimki

PRZYIMKI – The Prepositions

Core Rule

Prepositions (przyimki) link a noun to the rest of the sentence, and every Polish preposition governs a specific grammatical case: the noun after it must take that case's ending. Some prepositions govern one case only (do always takes the Genitive), while others govern two cases with two different meanings (na + Locative = location, na + Accusative = direction). Learning a preposition therefore always means learning its case.

Important: the same preposition can change meaning depending on the case it governs. Na stole (Locative) = on the table (location), but na stół (Accusative) = onto the table (direction). The case, not the preposition alone, carries the meaning.

Key Usages

Location (Gdzie?)

Static position, no movement. Governed by the Locative, Instrumental or Genitive.

Książka leży na stole.

Direction (Dokąd? Skąd?)

Movement to or from a place. Mostly Accusative and Genitive.

Idę do szkoły.

Time & Abstract

Time expressions, topics, company and cause, each with its fixed case.

Po obiedzie czytam.

Location: Gdzie? (Where?)

To say where something is, Polish splits the prepositions of place into three groups by the case they govern. The logic: physical contact or being inside → Locative; a spatial relation without contact → Instrumental; a relative position → Genitive.

MIEJSCOWNIK

Contact / surface / inside

nana stoleon (a surface)

w / wew butelcein, inside

przyprzy lampienext to, by

popo dachuover, around (a surface)

NARZĘDNIK

No contact, spatial relation

przedprzed domemin front of

zaza drzewembehind

podpod krzesłemunder

nadnad rybkąabove, over

międzymiędzy butelkamibetween

DOPEŁNIACZ

Relative position

obok / kołokot obok psanext to, near

naprzeciwko / na wprostkot na wprost psaopposite, facing

wzdłużwzdłuż liniialong

uu lekarzaat (someone's place)

blisko / niedalekoblisko szkołynear, not far from

One noun, eight positions

Watch how the noun buda (doghouse) changes its ending depending on the preposition. Pies jest… (The dog is…)

Preposition	Case	Example	Meaning
przy	MIEJSCOWNIK	Pies jest przy budzie.	next to the doghouse
w	MIEJSCOWNIK	Pies jest w budzie.	inside the doghouse
na	MIEJSCOWNIK	Pies jest na budzie.	on top of the doghouse
przed	NARZĘDNIK	Pies jest przed budą.	in front of the doghouse
za	NARZĘDNIK	Pies jest za budą.	behind the doghouse
pod	NARZĘDNIK	Pies jest pod budą.	under the doghouse
nad	NARZĘDNIK	Pies jest nad budą.	above the doghouse
obok	DOPEŁNIACZ	Pies jest obok budy.	beside the doghouse

Movement: Dokąd? (Where to?) Skąd? (Where from?)

When there is movement toward or away from a place, the cases change: direction toward uses mostly the Accusative (or do + Genitive), and origin always uses the Genitive.

Dokąd? — direction toward

do DOPEŁNIACZIdę do domu.to, into (buildings, cities, countries)

na BIERNIKIdę na pocztę.to (events, functions, open spaces)

w BIERNIKJadę w góry.into (mountains, some regions)

nad BIERNIKJedziemy nad morze.to (bodies of water: sea, lake)

pod BIERNIKKot wszedł pod stół.(to) under

za BIERNIKWyjeżdżam za granicę.(to) behind, abroad

Skąd? — origin

z / ze DOPEŁNIACZWracam z pracy.from (places)

od DOPEŁNIACZWracam od lekarza.from (a person's place)

znad DOPEŁNIACZWracamy znad morza.from (bodies of water)

spod DOPEŁNIACZKot wyszedł spod stołu.from under

Static vs. movement: same preposition, two cases

The prepositions na, w, nad, pod, za and między govern two cases: Locative or Instrumental when the position is static (gdzie?), Accusative when there is movement (dokąd?).

Preposition	Gdzie? — static (Loc. / Instr.)	Dokąd? — movement (Acc.)
na	na stole MIEJSCOWNIK	na stół BIERNIK
w	w szkole MIEJSCOWNIK	w góry BIERNIK
nad	nad morzem NARZĘDNIK	nad morze BIERNIK
pod	pod stołem NARZĘDNIK	pod stół BIERNIK
za	za domem NARZĘDNIK	za granicę BIERNIK
między	między drzewami NARZĘDNIK	między drzewa BIERNIK

All prepositions by case

Complete reference: the most important prepositions grouped by the case they govern. The Nominative and Vocative take no prepositions.

DOPEŁNIACZ

Genitive

do to, intoIdę do sklepu.

z / ze fromWracam z Polski.

od from (a person)Mam list od babci.

u at (someone's place)Jestem u lekarza.

dla forPrezent dla ciebie.

bez withoutKawa bez cukru.

obok / koło next to, nearMieszkam obok parku.

naprzeciwko oppositeBank jest naprzeciwko poczty.

wzdłuż alongIdziemy wzdłuż rzeki.

podczas duringPodczas lekcji słuchamy.

według according toWedług mnie to prawda.

oprócz except, besidesWszyscy oprócz Marka.

CELOWNIK

Dative

dzięki thanks toDzięki tobie zdałem egzamin.

przeciwko againstJestem przeciwko wojnie.

ku towards (formal)Idziemy ku rzece.

wbrew contrary to, againstZrobił to wbrew zasadom.

BIERNIK

Accusative

przez through, acrossIdę przez park.

na to (motion, events)Idę na koncert.

w into (motion)Jadę w góry.

o for, about (after verbs of asking)Proszę o pomoc.

po to get, to fetchIdę po chleb.

za for (in exchange)Dziękuję za prezent.

nad / pod / przed / między motion variants of nad, pod, przed, międzyJadę nad morze.

NARZĘDNIK

Instrumental

z / ze with (company)Idę z bratem.

przed in front ofStoję przed domem.

za behindOgród jest za domem.

pod underKot śpi pod stołem.

nad aboveLampa wisi nad stołem.

między betweenStół stoi między oknami.

poza outside, beyondMieszkam poza miastem.

MIEJSCOWNIK

Locative

w / we inMieszkam w Warszawie.

na on, atKsiążka leży na stole.

o aboutMyślę o wakacjach.

po around, afterSpacerujemy po parku.

przy next to, atSiedzę przy oknie.

Prepositions of Time

Time expressions reuse the same prepositions with fixed cases. The case often differs from the spatial use of the same preposition.

Preposition	Case	Example	Meaning
w	BIERNIK	w środę	on (days of the week)
w	MIEJSCOWNIK	w maju	in (months, seasons, years)
o	MIEJSCOWNIK	o ósmej	at (clock time)
po	MIEJSCOWNIK	po obiedzie	after
przed	NARZĘDNIK	przed lekcją	before
od … do	DOPEŁNIACZ	od rana do wieczora	from … until
za	BIERNIK	za godzinę	in (an amount of time from now)
podczas	DOPEŁNIACZ	podczas wakacji	during
przez	BIERNIK	przez cały dzień	for, throughout

Same preposition, two cases, two meanings

Four pairs that confuse every learner. In each pair the preposition is identical: only the case changes the meaning.

z + Genitive vs z + Instrumental

Wracam z pracy. DOPEŁNIACZ

"I'm coming back from work."

Idę z bratem. NARZĘDNIK

"I'm going with my brother."

z + Genitive means origin (from); z + Instrumental means company (with). The case is the only difference.

za + Instrumental vs za + Accusative

Ogród jest za domem. NARZĘDNIK

"The garden is behind the house."

Wrócę za godzinę. BIERNIK

"I'll be back in an hour."

za + Instrumental is a static location (behind); za + Accusative in time expressions means "in / after an amount of time".

po + Locative vs po + Accusative

Po obiedzie odpoczywam. MIEJSCOWNIK

"After lunch I rest."

Idę po chleb. BIERNIK

"I'm going to get bread."

po + Locative means "after" (time) or "around" (space); po + Accusative means going to fetch or pick something up.

o + Locative vs o + Accusative

Myślę o tobie. MIEJSCOWNIK

"I'm thinking about you."

Proszę o pomoc. BIERNIK

"I'm asking for help."

o + Locative marks a topic (about); o + Accusative appears after verbs of requesting: prosić o, pytać o, walczyć o.