NARZĘDNIK – The Instrumental Case
Core Rule
The Instrumental case (Narzędnik) is used to express the tool or means by which something is done, the predicate after być (to be), and accompaniment after z (with). It answers the questions Kim? Czym? (With whom? With what? By means of what?). It is also used after prepositions z (with), przed (before/in front of), za (behind/after), nad (above), pod (under), and między (between).
Declension Table
Singular (liczba pojedyncza)
| Masculine | Feminine | Neuter | |
|---|---|---|---|
| Adjective ending (przymiotnik) | -ym / -im | -ą | -ym / -im |
| Noun ending (rzeczownik) | -em (most) -iem (after soft: nauczycielem) | -ą (all feminine nouns) | -em / -iem |
| Examples | Dobrym studentem jest. Starym psem się opiekuję. Nowym ołówkiem piszę. | Dobrą studentką jest. Ciekawą książką się interesuję. Miłą panią jest. | Pięknym miastem jest Kraków. Nowym muzeum się cieszę. Małym dzieckiem wtedy był. |
Plural (liczba mnoga)
| Masculine Personal | Non-personal | |
|---|---|---|
| Adjective ending (przymiotnik) | -ymi / -imi dobrymi, starymi, wysokimi | -ymi / -imi nowymi, dobrymi, ciekawymi |
| Noun ending (rzeczownik) | -ami (most) exceptions: ludźmi, dziećmi, końmi | -ami |
| Examples | Dobrymi studentami są. Starymi panami są. Z wysokimi chłopcami idę. | Nowymi narzędziami pracuję. Dobrymi studentkami są. Z małymi dziećmi idę. |
| Instrumental plural is very regular, almost all nouns take -ami and all adjectives take -ymi / -imi. Notable exceptions: ludzie → ludźmi, dzieci → dziećmi, konie → końmi. | ||
Adjective Questions: Jakim? Jaką? Jakim? Jakimi?
Each gender in the Instrumental has its own interrogative adjective, the "what kind of?" question word. These question words use the same endings as the adjectives they represent.
Used to ask about a masculine noun in the instrumental. The adjective takes -ym after most consonants, or -im after k and g. Masculine nouns take -em (or -iem after soft consonants).
Used for all feminine nouns in the instrumental. The adjective takes the ending -ą. Feminine nouns take -ą as well, making this one of the most regular forms in Polish.
Neuter nouns share the same instrumental adjective ending as masculine: -ym/-im. Neuter nouns take -em in the instrumental singular.
In the instrumental plural all genders use the same adjective ending: -ymi after most consonants or -imi after k and g. All nouns take -ami in the instrumental plural (with a few exceptions like ludźmi, dziećmi).
Practical Usage Examples
Ona jest dobrą studentką na uniwersytecie.
"She is a good student at the university."
After jest (is) and być (to be) in descriptive sentences, Polish uses the Instrumental, not the Nominative. Here dobra studentka becomes dobrą studentką, both taking the -ą ending.
Piszę nowym długopisem na kartce papieru.
"I write with a new pen on a piece of paper."
The Narzędnik expresses the tool or means used to perform an action. Here nowy długopis (new pen) becomes nowym długopisem: adjective -ym, noun -em.
Jadę szybkim pociągiem do Warszawy.
"I am travelling to Warsaw by fast train."
Means of transport use the Instrumental after jechać (to travel by). Here szybki pociąg becomes szybkim pociągiem: adjective -ym, noun -em.
Wczesnym rankiem idę na spacer do parku.
"Early in the morning I go for a walk in the park."
Many time expressions use the Instrumental: rankiem (in the morning), wieczorem (in the evening), latem (in summer), zimą (in winter). The adjective wczesny becomes wczesnym (-ym).
Support this project