Grammar Cases / Narzędnik

NARZĘDNIK – The Instrumental Case

1. Core Rule

The Instrumental case (Narzędnik) is used to express the tool or means by which something is done, the predicate after być (to be), and accompaniment after z (with). It answers the questions Kim? Czym? (With whom? With what? By means of what?). It is also used after prepositions z (with), przed (before/in front of), za (behind/after), nad (above), pod (under), and między (between).

Important: After jest/są/być in descriptive sentences, Polish uses the Instrumental, not the Nominative: On jest dobrym studentem. (He is a good student.) This contrasts with to jest constructions which use the Nominative: To jest dobry student.
Key Usages
build
Tool / Means
Expressing the instrument or means used to perform an action.
Piszę ołówkiem.
label
Predicate (być)
After jest/są/być in descriptive sentences about identity or profession.
Jestem studentem.
group
Accompaniment (z)
After preposition z (with) to express being together with someone.
Idę z przyjacielem.

2. Declension Table

Singular (liczba pojedyncza)

Masculine (rodzaj męski)Feminine (rodzaj żeński)Neuter (rodzaj nijaki)
Adjective ending
(przymiotnik)		-ym / -im-ą-ym / -im
Noun ending
(rzeczownik)		-em (most)
-iem (after soft: nauczycielem)		-ą (all feminine nouns)-em / -iem
Examples
Dobrym studentem jest.
Starym psem się opiekuję.
Nowym ołówkiem piszę.
Dobrą studentką jest.
Ciekawą książką się interesuję.
Miłą panią jest.
Pięknym miastem jest Kraków.
Nowym muzeum się cieszę.
Małym dzieckiem wtedy był.

Plural (liczba mnoga)

Masculine Personal (męskoosobowy / virile)Non-virile (niemęskoosobowy)
Adjective ending
(przymiotnik)		-ymi / -imi
dobrymi, starymi, wysokimi		-ymi / -imi
nowymi, dobrymi, ciekawymi
Noun ending
(rzeczownik)		-ami (most)
exceptions: ludźmi, dziećmi, końmi		-ami
Examples
Dobrymi studentami są.
Starymi panami są.
Z wysokimi chłopcami idę.
Nowymi narzędziami pracuję.
Dobrymi studentkami są.
Z małymi dziećmi idę.
⚠️ Instrumental plural is very regular — almost all nouns take -ami and all adjectives take -ymi / -imi. Notable exceptions: ludzie → ludźmi, dzieci → dziećmi, konie → końmi.

3. Adjective Questions: Jakim? Jaką? Jakim? Jakimi?

Each gender in the Instrumental has its own interrogative adjective, the "what kind of?" question word. These question words use the same endings as the adjectives they represent.

Jakim?person
Masculine / rodzaj męski
Adjective ending: -ym / -im

Used to ask about a masculine noun in the instrumental. The adjective takes -ym after most consonants, or -im after k and g. Masculine nouns take -em (or -iem after soft consonants).

Q Jakim studentem jest twój brat?
A Dobrym studentem jest mój brat. "My brother is a good student."
Q Jakim nauczycielem chcesz być?
A Cierpliwym nauczycielem chcę być. "I want to be a patient teacher."
Jaką?face_3
Feminine / rodzaj żeński
Adjective ending: -ą

Used for all feminine nouns in the instrumental. The adjective takes the ending -ą. Feminine nouns take -ą as well, making this one of the most regular forms in Polish.

Q Jaką studentką jest twoja siostra?
A Dobrą studentką jest moja siostra. "My sister is a good student."
Q Jaką nauczycielką chcesz być?
A Miłą nauczycielką chcę być. "I want to be a kind teacher."
Jakim?child_care
Neuter / rodzaj nijaki
Adjective ending: -ym / -im

Neuter nouns share the same instrumental adjective ending as masculine: -ym/-im. Neuter nouns take -em in the instrumental singular.

Q Jakim miastem jest Kraków?
A Pięknym miastem jest Kraków. "Kraków is a beautiful city."
Q Jakim dzieckiem jest twój syn?
A Grzecznym dzieckiem jest mój syn. "My son is a well-behaved child."
Jakimi?group
Plural (all genders) / liczba mnoga
Adjective ending: -ymi / -imi

In the instrumental plural all genders use the same adjective ending: -ymi after most consonants or -imi after k and g. All nouns take -ami in the instrumental plural (with a few exceptions like ludźmi, dziećmi).

Q Jakimi studentami są oni?
A Dobrymi studentami są oni. "They are good students."
Q Jakimi narzędziami pracujesz?
A Nowymi narzędziami pracuję. "I work with new tools."

4. Practical Usage Examples

labelPredicate after "jest/być"

Ona jest dobrą studentką na uniwersytecie.

"She is a good student at the university."

After jest (is) and być (to be) in descriptive sentences, Polish uses the Instrumental — not the Nominative. Here dobra studentka becomes dobrą studentką, both taking the -ą ending.
buildInstrument / Means

Piszę nowym długopisem na kartce papieru.

"I write with a new pen on a piece of paper."

The Narzędnik expresses the tool or meansused to perform an action — literally "the instrument". Here nowy długopis (new pen) becomes nowym długopisem: adjective -ym, noun -em.
directions_walkAfter "iść / jechać" + transport

Jadę szybkim pociągiem do Warszawy.

"I am travelling to Warsaw by fast train."

Means of transport in Polish use the Instrumental after jechać (to travel by), lecieć (to fly), etc. Here szybki pociąg becomes szybkim pociągiem: adjective -ym, noun -em.
calendar_monthTime expressions

Wczesnym rankiem idę na spacer do parku.

"Early in the morning I go for a walk in the park."

Many time expressions use the Instrumental: rankiem (in the morning), wieczorem (in the evening), latem (in summer), zimą (in winter). The adjective wczesny becomes wczesnym (-ym).